Bakı Fond Birjasında 2026-cı ilin yanvar-may aylarında ümumi ticarət dövriyyəsi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 14 milyard 486 milyon 153 min 519 manat və ya 42,7% azalaraq 19 milyard 424 milyon 950 min 474 manat təşkil edib. Müqayisə üçün, 2025-ci ilin yanvar-may aylarında BFB-nin ümumi ticarət dövriyyəsi 33 milyard 911 milyon 103 min 993 manat olmuşdu.

Bu barədə Marja.az Bakı Fond Birjasının Azərbaycan kapital bazarı üzrə icmalına istinadən xəbər verir.

Əqdlərin sayı da azalıb

Hesabat dövründə BFB-də bağlanmış əqdlərin sayı 12 989-dan 11 460-a düşüb. Beləliklə, əqdlərin sayı illik müqayisədə 1 529 ədəd və ya 11,8% azalıb.

Orta gündəlik ticarət həcmi isə daha kəskin geriləyib. 2025-ci ilin yanvar-may aylarında orta gündəlik dövriyyə 1 milyard 695 milyon 555 min 200 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə bu göstərici 211 milyon 140 min 766 manata enib. Bu isə 1 milyard 484 milyon 414 min 434 manat və ya 87,5% azalma deməkdir.

Əsas azalma REPO əməliyyatlarında qeydə alınıb

BFB-də dövriyyənin azalmasında ən böyük təsir REPO əməliyyatları üzrə geriləmədən gəlib. 2026-cı ilin yanvar-may aylarında REPO əməliyyatlarının həcmi 17 milyard 500 milyon 811 min 242 manat təşkil edib. Ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 29 milyard 70 milyon 955 min 622 manat idi.

Beləliklə, REPO əməliyyatları üzrə dövriyyə 11 milyard 570 milyon 144 min 380 manat və ya 39,8% azalıb.

REPO əməliyyatlarının ümumi dövriyyədə payı hələ də yüksək olaraq qalır. 2026-cı ilin yanvar-may aylarında BFB-nin ümumi ticarət dövriyyəsinin təxminən 90%-i REPO əməliyyatlarının payına düşüb.

Dövlət qiymətli kağızları bazarında kəskin azalma

Dövlət qiymətli kağızları üzrə ticarət dövriyyəsi 3 milyard 357 milyon 606 min 187 manatdan 708 milyon 398 min 287 manata düşüb. Bu, illik müqayisədə 2 milyard 649 milyon 207 min 900 manat və ya 78,9% azalma deməkdir.

Bu seqmentdə əqdlərin sayı da 411-dən 137-yə enib. Azalma 274 əqd və ya 66,7% təşkil edib.

Dövlət qiymətli kağızları üzrə ilkin bazar əməliyyatları 1 milyard 515 milyon manatdan 200 milyon 8 min 871 manata, təkrar bazar əməliyyatları isə 1 milyard 842 milyon 606 min 187 manatdan 508 milyon 389 min 417 manata düşüb.

ARMB notlarında dövriyyə artıb

Ümumi azalma fonunda Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının notları üzrə ticarət dövriyyəsində ciddi artım qeydə alınıb.

ARMB notları üzrə dövriyyə 206 milyon 310 min 941 manatdan 602 milyon 693 min 162 manata yüksəlib. Artım 396 milyon 382 min 221 manat və ya 192,1% təşkil edib.

Bu seqmentdə əqdlərin sayı 115-dən 155-ə qalxıb. Artım 40 əqd və ya 34,8% olub.

Korporativ qiymətli kağızlar bazarı 65% kiçilib

Korporativ qiymətli kağızlar üzrə ticarət dövriyyəsi 581 milyon 356 min 308 manatdan 205 milyon 516 min 999 manata enib. Bu, 375 milyon 839 min 309 manat və ya 64,7% azalma deməkdir.

Bu bazarda əqdlərin sayı isə 9 869-dan 8 684-ə düşüb. Azalma 1 185 əqd və ya 12% təşkil edib.

Korporativ qiymətli kağızlar üzrə ilkin bazarda dövriyyə 451 milyon 395 min 85 manatdan 62 milyon 470 min manata, təkrar bazarda isə 129 milyon 961 min 223 manatdan 143 milyon 46 min 999 manata dəyişib. Başqa sözlə, ilkin bazarda ciddi azalma olduğu halda, təkrar bazarda müəyyən artım qeydə alınıb.

İpoteka istiqrazları üzrə dövriyyə azalıb, əqdlərin sayı artıb

İpoteka istiqrazları üzrə ticarət dövriyyəsi 694 milyon 874 min 935 manatdan 407 milyon 530 min 785 manata düşüb. Azalma 287 milyon 344 min 150 manat və ya 41,4% təşkil edib.

Bununla belə, bu seqmentdə əqdlərin sayı 20-dən 25-ə yüksəlib. Yəni əqdlərin sayı 25% artıb, lakin ümumi dövriyyə azalıb. Bu, əməliyyatların orta həcminin kiçildiyini göstərir.

İlkin və təkrar bazarda da geriləmə var

BFB-də ilkin bazar üzrə dövriyyə 2 milyard 499 milyon 84 min 600 manatdan 1 milyard 65 milyon 172 min 33 manata düşüb. Azalma 1 milyard 433 milyon 912 min 567 manat və ya 57,4% təşkil edib.

Təkrar bazar üzrə dövriyyə isə 2 milyard 341 milyon 63 min 771 manatdan 858 milyon 967 min 200 manata enib. Bu da 1 milyard 482 milyon 96 min 571 manat və ya 63,3% azalma deməkdir.

Maraqlıdır ki, ilkin bazarda dövriyyənin azalmasına baxmayaraq, əqdlərin sayı 1 279-dan 2 219-a yüksəlib. Bu, 73,5% artım deməkdir. Təkrar bazarda isə əqdlərin sayı 9 136-dan 6 782-yə düşüb və 25,8% azalıb.

Təhlil

2026-cı ilin yanvar-may aylarında Bakı Fond Birjasının ticarət dövriyyəsində azalma əsasən REPO əməliyyatları, dövlət qiymətli kağızları və korporativ qiymətli kağızlar bazarında dövriyyənin azalması ilə bağlıdır.

Ən böyük nominal azalma REPO əməliyyatlarında baş verib. Ümumi dövriyyədəki 14,5 milyard manatlıq azalmanın təxminən 11,6 milyard manatı məhz REPO əməliyyatlarının payına düşür. Bu isə göstərir ki, BFB-də ümumi bazar həcmi əsasən qısamüddətli likvidlik və təminatlı əməliyyatların azalması hesabına geriləyib.

Digər tərəfdən, ARMB notları üzrə dövriyyənin təxminən 3 dəfə artması Mərkəzi Bankın pul bazarı alətlərinə marağın yüksəldiyini göstərir. Lakin bu artım REPO, dövlət qiymətli kağızları və korporativ qiymətli kağızlar üzrə azalmaları kompensasiya etmək üçün kifayət etməyib.

Korporativ qiymətli kağızlar bazarında dövriyyənin azalması isə kapital bazarında şirkətlərin qiymətli kağız emissiyaları və iri həcmli əməliyyatların zəiflədiyini göstərir. Bununla belə, korporativ qiymətli kağızlar üzrə əqdlərin sayının yüksək qalması bazarda aktiv iştirakçı davranışının tam zəifləmədiyini, sadəcə əməliyyatların həcminin azaldığını göstərir.